شرایط کشت شقایق الیفرا در ایران هدف گذاری برای تامین 100 درصد نیاز دارویی کشور
به گزارش رصد کالا، کشت شقایق الیفرا با هدف تأمین مواد اولیه دارویی کشور، تابع ضوابطی همچون محدودیت کشت در اراضی تاییدشده، استفاده از بذرهای مجاز، ممنوعیت واگذاری محصول به غیر و نظارت بر مراحل برداشت است؛ ضوابطی که برمبنای آن، مرجع اعطای مجوز کشت، بر عهده وزارت جهاد کشاورزی و مرجع اعطای مجوز فرآوری و استحصال گیاه دارویی، سازمان غذا و داروست.
به گزارش رصد کالا به نقل از خبر آنلاین، در حالی از سال جاری پروسه اجرایی کشت «شقایق الیفرا» با هدف تامین مواد مؤثره دارویی مورد نیاز کشور از منبع بهداشتی، قابل رهگیری و استاندارد شروع شده است که به قول مدیرکل حقوقی و امور مجلس ستاد مبارزه با مواد مخدر، اجرای این طرح می تواند ۱۰۰ درصد نیاز دارویی کشور به موادِ مخدر پایه را تامین کند.
ایسنا در خبری نوشت: شقایق ها به صورت کلی به دو گروه «الیفرا» و «اوپی فرا» تقسیم می شوند؛ آنطور که ترحمی می گوید، «الیفراها گونه های روغنی هستند و اوپی فراها گونه هایی هستند که برای تولید مواد مخدر مورد استفاده قرار می گیرند. خشخاشی که از آن تریاک استخراج می شود از نوع اوپی فراست، اما شقایق الیفرا چنین خصوصیت ندارد. از این گیاه نمی توان با تیغ زدن و برداشت مستقیم، ماده مخدر استخراج کرد و تولید مواد موثره آن نیازمند فرآوری های صنعتی و تخصصی است. این گونه از شقایق، در کشورهایی مانند استرالیا، هند و ترکیه جزو محصولات استراتژیک شمرده می شود و این کشورها حتی بذر مولد آنرا در اختیار دیگران قرار نمی دهند. در مواردی هم اگر کشوری بخواهد بذر غیرمولد یا تراریخته آنرا تهیه نماید، باید از مدت ها قبل ثبت سفارش انجام دهد. خوشبختانه ایران از گذشته بذر مولد این گیاه را در ذخایر ژنتیکی خود نگهداری کرده و حتی در مناطق مشخص، بذر موردنیاز تولید و ذخیره سازی شده تا برای سالیان زراعی بعدی هم امکان توسعه کشت وجود داشته باشد. از همین رو، با توجه به درخواست وزارت بهداشت برای تامین مواد اولیه دارویی از یک منشا مطمئن و قابل کنترل، پروسه اجرایی این طرح شروع شده است.»
ترحمی درباره ی نحوه واگذاری اراضی کشت این گیاه این طور توضیح داده که «کشت شقایق الیفرا فقط در اراضی دولتی محصور و تحت کنترل وزارت جهاد کشاورزی به انجام می رسد، اما بهره برداری از آن توسط زارعانی صورت می گیرد که مجوزهای لازم را دریافت کرده اند صورت می گیرد. زمین هایی که برای این منظور انتخاب می شوند دارای شرایط مشخص، مساحی شده و مجهز به سیستم های نظارتی همچون دوربین هستند و پروسه کشت در آنها به شکل مستمر رصد می شود. به بیان دیگر، کشاورزان می توانند در چارچوب ضوابط تعیین شده از این اراضی بهره گیرند و محصول را تولید کنند.»
همچنین تعیین استانهای هدف و اختصاص اراضی مناسب بر عهده وزارت جهاد کشاورزی است، اما در بخشنامه اجرایی، سازوکار مشخصی برای این مورد پیش بینی شده است. بر این اساس، وزارت بهداشت میزان نیاز سالانه کشور را به ستاد مبارزه با مواد مخدر اعلام می کند و ستاد هم این نیاز را به وزارت جهاد کشاورزی منتقل می کند تا برآورد میزان زمین زیر کشت صورت گیرد. بعد از بررسی در کارگروه راهبری و نظارت و تأیید زمین و زارع، قرارداد کشت میان زارع و وزارت جهاد کشاورزی منعقد می شود. زارع هم از مرحله کاشت تا برداشت، تحت نظارت پلیس و کارگروه های نظارتی استانی فعالیت خویش را ادامه می دهد.»
ترحمی با اشاره به اینکه خرید تضمینی محصول بر عهده شرکت های دارویی است که متقاضی استفاده از مواد اولیه دارویی هستند، درباب نرخ خرید اعلام نمود که «نرخ آن هر ساله در کارگروه راهبری و نظارت تعیین و تصویب می شود. محصول بعد از برداشت در محل مزرعه بسته بندی و پلمب شده و تحت اسکورت پلیس به کارخانه های فرآوری منتقل می شود. بعد از تحویل محصول به کارخانه، تمامی مراحل نگهداری، فرآوری و استحصال مواد مؤثره دارویی هم تحت نظارت قرار دارد. در نهایت میزان مواد تحت کنترل تولیدشده به وزارت بهداشت اعلام و مطابق ضوابط آن وزارت خانه در اختیار شرکت های داروسازی قرار می گیرد. ستاد مبارزه با مواد مخدر هم در جریان میزان مواد مؤثره تولیدشده قرار می گیرد.»
در همین راستا با توجه به بخشنامه اجرایی کشت شقایق الیفرا برای تامین مواد اولیه دارویی کشور در ۲۰ ماده و سه تبصره که در اواخر سال قبل به تصویب رسیده است در ادامه به بعضی از مفاد قانونی این آیین نامه اشاره شده است:
منظور از گیاه دارویی شقایق الیفرا، گیاه با نام علمی پاپاور سومنیفروم الیفراست که مطابق تبصره ذیل ماده ۴۱ قانون مبارزه با مواد مخدر، اجازه کشت در داخل کشور است که مرجع اعطای مجوز کشت گیاه دارویی شقایق الیفرا، وزارت جهاد کشاورزی و مرجع اعطای مجوز فرآوری و استحصال گیاه دارویی شقایق الیفرا، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است.
مطابق این آیین نامه، تامین بذر مناسب موردنیاز برای کشت گیاه دارویی شقایق الیفرا، مطابق ضوابط و مقررات ثبت و گواهی بذر و نهال کشور، بر عهده وزارت جهاد کشاورزی و همینطور شناسایی، تعیین و تأیید متقاضیان کشت کنترل شده این گیاه، به شرط تصویب کمیته راهبری و نظارت است.
طبق ماده چهار بخشنامه، تعیین میزان موردنیاز مواد دارویی مشتق از گیاه شقایق الیفرا بر عهده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (سازمان غذا و دارو) است و محل تامین مواد پایه دارویی موردنیاز توسط کمیته راهبری و نظارت تعیین می شود. دراین میان، سازمان غذا و دارو مکلف است میزان سالانه مواد اولیه دارویی مورد نیاز مشتق از این گیاه را در بهمن ماه هر سال به کمیته راهبری و نظارت و وزارت جهاد کشاورزی اعلام نماید.
همچنین برپایه ماده ۷ و ۸، وزارت جهاد کشاورزی مکلف است از مراحل کشت تا بعد از برداشت و حمل و نقل گیاه دارویی شقایق الیفرا تا شرکت دارویی مجاز نظارت میدانی داشته باشد و تخلفات و جرایم احتمالی شرکت دارویی مجاز منطبق با ضوابط و دستورالعمل های جاری به کمیته راهبری و نظارت گزارش کند و سازمان غذا و دارو مکلف است نسبت به نظارت میدانی از مراحل فرآوری و استحصال گیاه دارویی شقایق الیفرا در شرکت های دارویی مجاز و نمونه برداری و آزمون تصادفی از محصول جهت سنجش میزان آلکالوئیدها و همینطور بررسی و پیگیری جرائم و تخلفات احتمالی در مراحل فراوری و استحصال گیاه دارویی در شرکت مجاز منطبق با ضوابط و دستورالعمل های جاری اقدام و گزارش آنرا به کمیته راهبری و نظارت اعلام نماید.
همچنین برپایه ماده ۱۰، متقاضی کشت کنترل شده مکلف است عملیات کاشت تا برداشت کشت گیاه دارویی شقایق الیفرا در اراضی مجاز را فقط با استفاده از بذر تایید شده و مطابق دستورالعمل فنی ابلاغی وزارت جهاد کشاورزی اجرا کرده و نسبت به ثبت و مستندسازی کلیه عملیات انجام شده طی مراحل کاشت تا برداشت و عرضه گزارش دوره ای وضعیت تولید کشت را به واحدهای ستادی و استانی جهاد کشاورزی اقدام نماید.
براساس ماده ۱۱ و ۱۲ این آیین نامه، نظارت بر عملیات برداشت و بعد از برداشت محصول توسط کارگروه اجرایی استانی و زیر نظر کمیته راهبری و نظارت به انجام می رسد و متقاضی کشت کنترل شده حق انتقال قرارداد و همینطور فروش یا واگذاری محصول را به غیر به صورت کلی یا جزئی ندارد و مکلف است وفق دستورالعمل مبحث ماده ۵ نسبت به امحای بقایای بعد از برداشت اقدام نماید.
در صورت تخلف از مفاد ماده ۱۲ و ارتکاب هرگونه تخلف و جرم توسط متقاضی کشت کنترل شده یا شرکت دارویی مجاز، مرتکب به مرجع قضایی ذی صلاح معرفی و مبحث به کمیته راهبری و نظارت اعلام می شود.
همچنین مطابق ماده ۱۴ این آیین نامه، شرکت دارویی مجاز موظف است نسبت به خرید، حمل و نقل، فرآوری و استحصال گیاه شقایق الیفرا با هدف تولید مشتقات مجاز، بر اساس ضوابط فنی و با رعایت مسایل نظارت حفاظتی در حمل و نقل و طبق قرارداد منعقده که برپایه سهمیه اعلام شده توسط سازمان غذا و داروست، اقدام نموده و نسبت به ثبت و مستندسازی کلیه عملیات فراوری و استحصال گیاه دارویی شقایق الیفرا و عرضه گزارش دوره ای وضعیت تولید به سازمان غذا و دارو اقدام نماید.
طبق این آیین نامه که پروسه اعطای مجوز کشت کنترل شده گیاه دارویی شقایق الیفرا مشخص شده است؛ متقاضی باید درخواست خویش را به معاونت امور باغبانی وزارت جهاد کشاورزی ارائه نماید. بعد از آن، بررسی و احراز شرایط درخواست کننده به منظور تایید صلاحیت از مراجع مصرح در قانون توسط سازمان جهاد کشاورزی استان و سپس اعلام به کمیته راهبری و نظارت برای دریافت تاییدیه و مبادرت به اعطای مجوز توسط وزارت جهاد کشاورزی به انجام می رسد.
پس از تأیید کمیته، پروسه اعطای مجوز کشت کنترل شده گیاه دارویی شقایق الیفرا برای متقاضی توسط سازمان جهاد کشاورزی استان در اراضی مجاز صادر و ارسال به وزارت جهاد کشاورزی صورت می گیرد. تحویل بذر مورد تأیید به متقاضی دارای مجوز توسط سازمان جهاد کشاورزی استان و تکمیل و ثبت صورت جلسه تحویل بذر گیاه دارویی شقایق، آغاز عملیات کشت توسط متقاضی با نظارت کارگروه اجرایی نظارت استانی برپایه دستورالعمل فنی ابلاغی هم از دیگر مراحل این پروسه است.
در نهایت، محصول نهائی تحت نظارت کارگروه اجرایی نظارت استانی برداشت و به شرکت دارویی مجاز مطابق قرارداد منعقده بین متقاضی و شرکت دارویی مجاز برپایه سهمیه اعلام شده تحویل داده می شود.
فرایند اعطای مجوز فراوری گیاه دارویی شقایق الیفرا هم طبق ماده ۱۶ این آیین نامه به این شرح است که شرکت دارویی مجاز باید درخواست خویش را بهمراه مجوزها و پروانه های شرکت برای فراوری گیاه دارویی به سازمان غذا و دارو ارائه نماید. بعد از بررسی و احراز شرایط شرکت از طرف سازمان غذا و دارو و اعلام به کمیته راهبری و نظارت، در صورتیکه مراجع مزبور تا ۱۵ روز بعد از استعلام پاسخ مقتضی را عرضه نکردند، به منزله تایید صلاحیت تلقی می شود.
پس از تایید کمیته راهبری و نظارت، پروسه اعطای مجوز فراوری گیاه برای شرکت دارویی مجاز توسط سازمان غذا و دارو صورت خواهد گرفت. خرید گیاه از متقاضی کشت کنترل شده منطبق با قرارداد منعقده و ضوابط فنی مرتبط و سهمیه اعلام شده توسط سازمان غذا و داروست. همینطور تولید ترکیبات مورفین و سایر آلکالوئیدهای مجاز منطبق با ضوابط فنی مرتبط و بر مبنای حواله های صادره توسط سازمان غذا و دارو به سایر شرکت های دارویی صورت می گیرد.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب