پل B1 گلوگاه پرماجرای بزرگراه شمالی کرج از تامین مالی تا بازسازی
به گزارش رصد کالا، کرج _ دبیر اول شورای شهر کرج با تشریح روند پروژه بزرگراه شمالی اظهار داشت: پل B1 قابلیت بازسازی دارد، اما هنوز معلوم نیست هزینه 2500 تا 3000 میلیارد تومانی آنرا چه دستگاهی پرداخت می کند.
خبرگزاری مهر، گروه استان ها، حمیدرضا عبدالمنافی: پروژه ای که قرار بود بزرگراه شهید همت در شرق کرج را به بزرگراه کرج ـ قزوین در غرب شهر متصل کند، حالا بعد از سال ها کش وقوس اجرایی، تغییرات مکرر قراردادی و فراز و نشیب های مالی، به نقطه ای رسیده که یک پل، تمام معادلات را به هم ریخته است. پل B1 یا پل شهید آیت ا... رئیسی، مهم ترین سازه این پروژه، در جریان حملات نظامی دشمنان لطمه جدی دیده و همین موضوع، تکمیل غائی مسیر را با علامت سوال بزرگی مواجه کرده است.
از قرارداد اولیه «طرح، تأمین، ساخت و تامین مالی» تا تبدیل آن به «طرح، تامین و ساخت» و سپس تغییر ساختار به مدل سرمایه گذاری «ساخت، بهره برداری و انتقال»، هر مرحله از این پروژه داستان خویش را دارد. اما حال سوال اصلی این است: هزینه بازسازی پل B1 را چه کسی باید پرداخت کند؟ دولتی که هنوز قسمتی از تعهداتش را عملی نکرده، یا شهرداری کرج که ارزش سرمایه گذاری اش در این پروژه از ۲۰ هزار میلیارد تومان گذشته است؟
برای یافتن پاسخ این پرسش ها، با مجتبی حاجی قاسمی، دبیر اول و رییس کمیسیون تلفیق شورای اسلامی شهر کرج، به گفتگو نشستیم.
وی که از نزدیک در جریان تمام مراحل این پروژه بوده، در این مصاحبه تفصیلی، روایت خود از قرارداد اولیه، تغییرات ساختاری، تعهدات دولت و شهرداری، وضعیت فعلی پل B1 و ابهامات موجود در رابطه با تامین مالی بازسازی آنرا تشریح کرده است. آن چه در ادامه می خوانید، متن کامل این گفتگوست.
قرارداد اولیه بزرگراه شمالی چه طور بسته شد؟
پروژه بزرگراه شمالی کرج یا کنارگذر شمالی کرج در اواخر دوره چهارم شورای اسلامی شهر وارد مرحله اجرا شد و عملیات اجرایی آن در تیرماه سال ۱۳۹۵ شروع شد. این پروژه در نهایت قرار بود بزرگراه شهید همت در شرق کرج را به بزرگراه کرج ـ قزوین در غرب شهر متصل کند.
ساختار قرارداد اولیه از چه نوعی بود؟
قرارداد اولیه پروژه از نوع طرح، تأمین، ساخت و تامین مالی بود؛ یعنی طراحی، تأمین، ساخت و تامین مالی پروژه در ساختار قرارداد به شکل مجتمع پیش بینی شده بود.
در این ساختار، قرار بود تامین مالی پروژه هم در کنار عملیات اجرایی صورت گیرد و قسمتی از منابع مورد نیاز از راه ظرفیتهای مالی و واگذاری املاک شهرداری به فایننسور تامین شود.
در بخش اجرایی هم گروه طرح و ساخت آذران و مجموعه های در رابطه با آن در پروژه حضور داشتند.
چرا ساختار قرارداد تغییر نمود و به طرح، تامین و ساخت تبدیل شد؟
در ادامه، به سبب مشکلاتی که در سازوکار تامین مالی اولیه به وجود آمد، شرکت فایننسور از قرارداد خارج شد، ساختار قرارداد تغییر نمود و پروژه از طرح، تأمین، ساخت و تامین مالی به طرح، تامین و ساخت تبدیل شد و مانند سایر پیمانکارها، شهرداری کرج مسئولیت تامین مالی را به شکل کاملا نقدی بر عهده گرفت.
در مدل طرح، تامین و ساخت، شهرداری چه جایگاهی داشت؟
در مدل طرح، تامین و ساخت، شهرداری کرج کارفرما بود و پروژه در قالب یک قرارداد پیمانکاری برای طراحی، تامین و ساخت دنبال شد.
بنابراین باید بین این مرحله و مرحله بعدی پروژه تفکیک قائل شد؛ برای اینکه در این مقطع هنوز ساختار سرمایه گذاری مشترک با دولت به روش ساخت، بهره برداری و انتقال مطرح نبود.
در دوره پنجم شورای شهر چه تحولاتی رخ داد؟
در دوره پنجم نسبت به کل پروژه یک سری ابهامات و سؤالات وجود داشت و پروژه در مقاطعی با کندی شدید و توقف مواجه گردید.
با افزایش حجم سرمایه گذاری مورد نیاز و غلبه این تفکر در شورای پنجم که ادامه پروژه از توان مالی شهرداری کرج خارج است، موضوع ورود دولت و مشارکت آن در ادامه پروژه عنوان شد.
این تغییر ساختار چه طور به مدل سرمایه گذاری منجر شد؟
در این مرحله، ساختار پروژه از یک قرارداد فقط پیمانکاری به ساختار سرمایه گذاری تغییر نمود و شهرداری کرج در جایگاه سرمایه گذار و دولت جمهوری اسلامی ایران در جایگاه سرمایه پذیر قرار گرفت.
این ساختار مبنی بر قانون راه اندازی پروژه های عمرانی بخش راه و ترابری از راه مشارکت بانکها و سایر منابع مالی و پولی کشور مصوب ۱۳۶۶ و اصلاحات و الحاقات بعدی آن شکل گرفت.
این قانون امکان تامین منابع مالی و اجرای پروژه های راه و ترابری از راه شرکت هایی که با مشارکت منابع مالی مختلف تشکیل می شوند را پیش بینی کرده و در مقابل سرمایه گذاری، منافع بهره برداری پروژه را برای مدت معین و با حفظ مالکیت دولت در اختیار سرمایه گذار قرار می دهد.
ساختار ساخت، بهره برداری و انتقال در این پروژه چه طور تعریف شد؟
در مورد بزرگراه شمالی کرج هم بر همین اساس، شرکت پروژه شکل گرفت و ساختار پروژه در قالب ساخت، بهره برداری و انتقال دنبال شد.
در مدل ساخت، بهره برداری و انتقال، پروژه راه اندازی می شود، در یک دوره مشخص مورد بهره برداری قرار می گیرد و سرمایه گذار از محل درآمدهای پیش بینی شده، همچون عوارض، امکان بازگشت و استهلاک سرمایه و بازده مورد توافق را پیدا می کند و در انتها دوره، پروژه مطابق قرارداد منتقل خواهد شد.
تعهد تامین مالی در سال ۱۳۹۹ چه طور تقسیم شد؟
لذا مبلغی برای تکمیل پروژه در سال ۱۳۹۹ درنظر گرفته شد که تعهد تامین نیمی از آنرا دولت و نیمی را شهرداری کرج بر عهده گرفت و مقرر گردید بعد از پایان کار، سرمایه گذاری قبلی و آتی شهرداری کرج از محل دریافت عوارض برای مدت زمانی در حدود ۳۰ سال مستهلک شود.
قانون هم اساساً ساختار مشارکت را مبنی بر سرمایه گذاری و واگذاری منافع بهره برداری برای مدت معین، با حفظ مالکیت دولت، تعریف کرده است.
شرکت پروژه چه زمانی تأسیس شد و سهام آن متعلق به کیست؟
در ادامه این فرایند، شرکت راه اندازی، نگهداری، بهره برداری و انتقال کنارگذر شمالی کرج به عنوان شرکت پروژه در سال ۱۳۹۹ تأسیس شد که سهام آن صد در صد متعلق به شهرداری کرج است.
این شرکت در ساختار جدید، مسئولیت اجرای پروژه در قالب قرارداد سرمایه گذاری و سازوکار راه اندازی، بهره برداری و انتقال را بر عهده گرفت.
دولت چه منابعی به پروژه اختصاص داد؟
در ادامه، دولت هم وارد موضوع شد و در سال ۱۳۹۸ حدود ۴۰۰ میلیارد تومان اسناد خزانه به پروژه اختصاص یافت که بعد از تنزیل آن قبل از سررسید، حدود ۲۷۰ میلیارد تومان آن در عمل در اختیار پروژه قرار گرفت.
الحاقیه دولت و تعهد ۳۵۰۰ میلیارد تومانی چه طور شکل گرفت؟
متاسفانه قرارداد مشارکت دولت در موعد مقرر منتج به افتتاح و تکمیل بزرگراه نشد و پروژه در وضعیت مشخصی تحویل دوره ششم شد.
در دوره شورای ششم و با پیگیری های انجام شده، بخصوص در دولت شهید آیت ا... رئیسی، مذاکرات مختلفی برای تعیین تکلیف پروژه انجام شد و در نهایت الحاقیه قراردادی برای ادامه پروژه شکل گرفت.
در این مرحله اعلام گردید برای ادامه پروژه حدود ۷ هزار میلیارد تومان منابع مورد نیاز است که قرار شد 3000 و ۵۰۰ میلیارد تومان سهم شهرداری کرج و 3000 و ۵۰۰ میلیارد تومان با لحاظ آورده قبلی سهم دولت باشد.
آیا این مشارکت ۵۰-۵۰ از آغاز پروژه بوده است؟
باید توجه داشت که این مشارکت ۵۰-۵۰ در ارتباط با ادامه پروژه در آن مقطع بود و به این معنا نبود که دولت از آغاز پروژه در کل هزینه ها سهم ۵۰ درصدی داشته است.
بنابراین باید هزینه ها و پرداخت های انجام شده از آغاز پروژه را از تعهدات در ارتباط با ادامه پروژه تفکیک کرد.
تعهدات دولت تابحال چقدر محقق شده است؟
دولت قسمتی از تعهد خویش را که در حدود ۲۰۰۰ میلیارد تومان است با تأخیر فراوان و در مقاطع مختلف پرداخت کرده است، اما از نگاه مدیریت شهری باید میزان دقیق تعهد، پرداخت های انجام شده و تعهدات باقیمانده برمبنای اسناد مالی و قراردادی به شکل شفاف مشخص شود.
موضوع واگذاری زمین در تعهدات دولت چه وضعیتی دارد؟
علاوه بر منابع نقدی، موضوع واگذاری یک قطعه زمین با ارزش قابل توجه هم در تعهدات دولت مطرح بوده است که ارزش آن در اظهارات قبلی حدود هزار تا هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان اعلام شده و در رابطه با تحقق این تعهد و نحوه تبدیل آن به منابع پروژه هم باید شفاف سازی شود.
جمع بندی شما از سهم دولت و شهرداری چیست؟
درباره سهم دولت و شهرداری در این پروژه باید برمبنای اسناد، پرداخت های واقعی، ارزش املاک واگذارشده و تعهدات قراردادی صحبت کرد و نه فقط مبنی بر اعداد کلی. در نهایت دولت هنوز هم به صورت کامل به تعهدات خود عمل ننموده است و در کنار آن باید توجه داشت که زمان مقرر برای انجام تعهدات توسط دولت سپری شده است و با وضعیت تورم در کشور نمی توان پذیرفت که شهرداری کرج سهم ۳۵۰۰ میلیارد تومانی خویش را در سال امضای الحاقیه و سال بعدی آن محقق کند و دولت بعد از ۴ سال هنوز به وعده های خود به شکل کامل عمل نکند.
وضعیت پیشرفت پروژه در سالیان اخیر چه طور بوده است؟
با وجود تمام مشکلات مالی، قراردادی و اجرایی، پروژه در سالیان اخیر با سرعت بیشتری پیش رفت و بخش های مختلف آن به بهره برداری رسید. در شهریور ۱۴۰۵ هم با بهره برداری از قطعه پایانی، به جز پل B1 بخش عمده مسیر کنارگذر شمالی به بهره برداری رسید و در عمل این پل به گلوگاه اصلی برای تکمیل اتصال کامل مسیر تبدیل گشته است.
پل B1 چه وضعیتی دارد و چه لطمه هایی دیده است؟
پل B1 یا پل شهید آیت ا... رئیسی یکی از مهم ترین سازه های پروژه است که در جریان حملات نظامی لطمه جدی دید و این موضوع تکمیل و بهره برداری کامل از مسیر را با مشکل مواجه کرد.
وضعیت فنی پل B1 برای بازسازی چه طور است؟
از نظر فنی، بررسیهای تخصصی در رابطه با وضعیت پل انجام شده و بنا بر اعلام شرکت راه اندازی، پل قابلیت بازسازی دارد. اکنون عملیات پایدارسازی و حفظ شرایط موجود انجام شده، اما عملیات اصلی بازسازی هنوز شروع نشده است.
هزینه بازسازی پل B1 چقدر برآورد می شود؟
برآوردهای فعلی هزینه بازسازی پل B1 را حدود ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ میلیارد تومان اعلام می کنند که به نظرم عدد دقیق تر که کمتر متاثر از تورم و کاهش ارزش پول ملی باشد مبلغی در حدود ۱۰ الی ۱۵ میلیون دلار است.
تصمیم گیری در رابطه با اقدام فنی بازسازی چه طور باید انجام شود؟
از نظر فنی، این که چه اقدامی برای پل صورت گیرد باید برمبنای نظر کارشناسان و مطالعات تخصصی تعیین شود. اگر نتیجه مطالعات این باشد که قسمتی از سازه باید تخریب و مجدداً راه اندازی شود، این مورد باید برمبنای نظر متخصصان صورت گیرد.
تجربه اجرای قبلی پروژه چه تاثیری بر بازسازی دارد؟
مجموعه ای که یک پروژه را قبلاً اجرا کرده است، در صورت اجرای دوباره بخش های لطمه دیده، طبیعتاً تجربه و دانش بیشتری در اختیار دارد و این تجربه می تواند باعث کاهش زمان و هزینه اجرای دوباره شود.
مسئله اصلی در رابطه با بازسازی پل B1 چیست؟
موضوع فنی یک مسئله است و موضوع تامین مالی مسئله ای دیگر. سؤال اصلی ما این است که منابع مالی مورد نیاز برای بازسازی پل B1 مقرر است توسط چه دستگاهی تامین شود؟ من به عنوان عضو شورای شهر هنوز اطلاع دقیقی ندارم که تصمیم غائی در رابطه با تامین هزینه بازسازی این پل چیست و کدام دستگاه مقرر است این هزینه چند هزار میلیارد تومانی را پرداخت کند.
این پروژه در قالب یک ساختار سرمایه گذاری مشخص و با مشارکت دولت و شهرداری اجرا شده و الان هم باید مسئولیت مالی بازسازی خسارت وارده به آن به شکل شفاف مشخص شود.
چرا تامین هزینه بازسازی باید تعیین تکلیف شود؟
این پروژه فقط یک پروژه معمول شهری نیست و در پایین آوردن ترافیک محورهای ملی و استانی نقش دارد. بدین سبب سؤال ما این است که آیا مقرر است هزینه بازسازی خسارت ناشی از جنگ هم فقط از منابع شهرداری کرج پرداخت شود؟ بخصوص این که دولت در همین پروژه تعهدات مالی داشته است، منطقی است قبل از تحمیل هزینه جدید به شهرداری، وضعیت تعهدات قبلی و همین طور مسئولیت تامین مالی بازسازی پل B1 به شکل شفاف مشخص شود.
دولت باید در رابطه با تعهدات قبلی خود در پروژه پاسخگو باشد و مشخص شود از تعهد ۳۵۰۰ میلیارد تومانی دولت چه میزان پرداخت شده و چه میزان باقیمانده یا با چه سازوکاری تسویه شده است.
برخی اظهارنظرها نقش دولت را پررنگ تر نشان می دهند. نظر شما چیست؟
گاهی در مصاحبه ها و صحبت های عمومی به شکلی صحبت می شود که گویی وزارت راه و شهرسازی پروژه را از ابتدا ساخته است، در حالیکه روند مالی و اجرایی پروژه چنین چیزی را نشان نمی دهد. دولت در مقاطع مختلف منابعی را به پروژه مختص کرده است، اما بخش عمده سرمایه گذاری پروژه در ابتدای کار و تا قبل از ورود دولت، از منابع شهرداری کرج انجام شده است.
ارزش روز سرمایه گذاری شهرداری کرج در این پروژه هم بیشتر از ۲۰ هزار میلیارد تومان است. بدین سبب سهم واقعی هر یک از طرفین باید برمبنای اسناد مالی، پرداخت های واقعی، ارزش تملکات و تعهدات قراردادی محاسبه شود.
وضعیت ردیف اعتباری شرکت بزرگراه در بودجه ۱۴۰۵ چه طور است؟
شرکت راه اندازی کنارگذر شمالی کرج در بودجه شهرداری کرج ردیف اعتباری دارد و طی سالهای گذشته هم برای این پروژه ردیف های اعتباری پیش بینی شده است.
سازوکاری هم وجود دارد که در پروژه هایی که قرارداد مشخص و پیشرفت اجرایی دارند، در صورت نیاز و طی پروسه قانونی، امکان افزایش اعتبار از راه متمم بودجه وجود داشته باشد.
آیا وجود ردیف اعتباری به مفهوم پرداخت خودکار هزینه هاست؟
با این حال، وجود ردیف اعتباری به این معنا نیست که هر هزینه جدیدی باید به شکل خودکار از منابع شهرداری پرداخت گردد. ابتدا باید مسئولیت تامین هزینه بازسازی پل B1 مشخص شود و سپس در رابطه با نحوه تامین اعتبار تصمیم گیری شود. شهرداری کرج باید در این مورد مطالبه گر باشد و از دولت بخواهد هم تعهدات قبلی خویش را تعیین تکلیف کند و هم در رابطه با تامین منابع بازسازی پل B1 موضع روشن و رسمی اعلام نماید.
مطالبه شورا از شهرداری کرج چیست؟
به نظر من شهرداری کرج باید به شکل جدی از دولت مطالبه کند که وقتی پروژه برمبنای یک ساختار مشارکتی و با تعهدات مشخص دولت اجرا شده و الان هم خسارت ناشی از جنگ به آن وارد شده است، مسئولیت تامین هزینه بازسازی چه طور میان طرفین تقسیم خواهد شد.
من به عنوان عضو شورای شهر هم در رابطه با این که اکنون چه تصمیم غائی برای تامین هزینه بازسازی پل B1 گرفته شده، اطلاع دقیقی ندارم و حتما در نخستین فرصت در شورا نسبت به این مورد تذکر خواهم داد.
پروژه بزرگراه شمالی کرج، بعد از سال ها تغییرات قراردادی از طرح، تأمین، ساخت و تامین مالی به طرح، تامین و ساخت و سپس ساخت، بهره برداری و انتقال، حال در آستانه تکمیل کامل قرار دارد، اما لطمه جدی به پل B1 به عنوان گلوگاه اصلی مسیر، تکمیل غائی آنرا با چالشی جدی مواجه کرده است. در حالیکه بررسیهای فنی نشان میدهد این پل قابلیت بازسازی دارد و هزینه آن حدود ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ میلیارد تومان برآورد می شود، اما مسئله اصلی، ابهام در مسئولیت تامین منابع مالی بازسازی است.
دولت تابحال قسمتی از تعهدات خویش را با تاخیر پرداخت کرده و تعهدات باقیمانده، همچون واگذاری زمین، هنوز تعیین تکلیف نشده است.
از سوی دیگر، ارزش روز سرمایه گذاری شهرداری کرج در این پروژه بیشتر از ۲۰ هزار میلیارد تومان برآورد می شود. بنابراین، شفاف سازی تعهدات طرفین برمبنای اسناد مالی و قراردادی، پیش شرط هرگونه تصمیم گیری در رابطه با تامین هزینه بازسازی پل B1 است.
آنچه مسلم است، این پروژه فقط یک طرح شهری نیست و در پایین آوردن ترافیک محورهای ملی و استانی نقش کلیدی دارد. از ین جهت، تعیین هرچه سریع تر مسئول تامین منابع مالی بازسازی پل B1، نه تنها یک مطالبه جدی از جانب شورای شهر کرج است، بلکه پیش نیاز بهره برداری کامل از مسیری است که سال ها برای تکمیل آن سرمایه گذاری شده است.
در این مرحله، ساختار پروژه از یک قرارداد فقط پیمانکاری به ساختار سرمایه گذاری تغییر نمود و شهرداری کرج در جایگاه سرمایه گذار و دولت جمهوری اسلامی ایران در جایگاه سرمایه پذیر قرار گرفت. این ساختار بر مبنای قانون راه اندازی پروژه های عمرانی بخش راه و ترابری از طریق مشارکت بانک ها و سایر منابع مالی و پولی کشور مصوب ۱۳۶۶ و اصلاحات و الحاقات بعدی آن شکل گرفت. این قانون امکان تأمین منابع مالی و اجرای پروژه های راه و ترابری از طریق شرکت هایی که با مشارکت منابع مالی مختلف تشکیل می شوند را پیش بینی کرده و در مقابل سرمایه گذاری، منافع بهره برداری پروژه را برای مدت معین و با حفظ مالکیت دولت در اختیار سرمایه گذار قرار می دهد. در نهایت دولت هنوز هم به شکل کامل به تعهدات خود عمل ننموده است و در کنار آن باید توجه داشت که زمان مقرر برای انجام تعهدات توسط دولت سپری شده است و با وضعیت تورم در کشور نمی توان پذیرفت که شهرداری کرج سهم ۳۵۰۰ میلیارد تومانی خود را در سال امضای الحاقیه و سال بعدی آن محقق کند و دولت پس از ۴ سال هنوز به وعده های خود بشکل کامل عمل نکند. مجموعه ای که یک پروژه را قبلاً اجرا کرده است، در صورت اجرای مجدد بخش های لطمه دیده، طبیعتاً تجربه و دانش بیشتری در اختیار دارد و این تجربه می تواند سبب کاهش زمان و هزینه اجرای مجدد شود.
منبع: rasadkala.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب